ترجمه (آیتی)
و اگر ما فرشتگان را بر آنها نازل كرده بوديم و مردگان با ايشان سخن مىگفتند و هر چيزى را دستهدسته نزد آنان گرد مىآورديم، باز هم ايمان نمىآوردند، مگر اينكه خدا بخواهد. و ليك بيشترشان جاهلند.
تفسیر نور (خرمدل)
اگر ما (دربارهی درخواست مشرکان کوتاهی نمیکردیم و مثلاً) فرشتگانی را به پیش ایشان میفرستادیم (و با چشم سر آنان را میدیدند) و مردگانی (را زنده میکردیم و در برابر دیدگانشان سر از گورها بدر میآوردند و دربارهی صدق محمّد) با ایشان سخن میگفتند، و همهچیز را آشکارا در برابر آنان گرد میآوردیم (تا جملگی حق را رویاروی برای ایشان بیان و بر آن گواهی دهند) آنان ایمان نمیآوردند مگر این که خدا میخواست (و خدا هم سنّت خود را برای کسانی تغییر نمیدهد که زنگ جاهلیّت بر دل آنان نشسته است و بینش ایشان را تباه کرده است) ولیکن بیشتر آنان (از این واقعیّت که سنّت خدا درباره انسانها تغییر ناپذیر است بیخبرند و حقیقت امر را) نمیدانند. [[«حَشَرْنَا»: جمع کردیم. گرد آوردیم. «قُبُلاً»: مصدر است و به معنی مقابل و رویاروی. یا جمع (قَبیل) است به معنی کفیل و ضامن. در این صورت معنی چنین میشود: اگر همه چیز را دوروبر آنان جمع کنیم و بر حقّانیّت دین شهادت دهند و صداقت آن را ضمانت کنند. یا جمع (قَبیل) است و به معنی گروه و جماعت. در این صورت معنی چنین میشود: اگر همه چیز را گروه گروه به پیش ایشان گسیل داریم و در برابر آنان گرد آوریم. منصوب است چون حال (کلّ شَیْءٍ) است.]]
تفسیر مختصر
و اگر بنابر درخواست آنها، فرشتگان را بر آنها فرو میفرستادیم و فرشتگان را میدیدند، و مردگان با آنها سخن میگفتند، و آنها را از راستی آنچه تو آوردهای آگاه میکردند، و تمام پیشنهادهای آنها را یکجا میآوردیم و آن را مشاهده میکردند، به آنچه آوردهای ایمان نمیآورند، مگر کسانی از میان آنها که الله هدایت را برایشان میخواست، و اما بیشتر آنها نسبت به این امر جاهل هستند، پس بهسوی الله پناه نمیبرند تا آنها را به هدایت توفیق دهد.